Tłuszcze i węglowodany – grupa energetyczna organizmu

Opublikowane przez admin w dniu

grupa energetyczna organizmu

Węglowodany i tłuszcze zaliczają się do tzw. grupy energetycznej organizmu. Składniki odżywcze z tej grupy zapewniają człowiekowi energię potrzebną do przeprowadzania wszystkich procesów życiowych zachodzących w organizmie.

Normy zapotrzebowania na energię wyrażane są w kilokaloriach(kcal) i w jednostkach międzynarodowych: kilodżulach (kJ),1kcal =4,184kJ.

Ogólne zapotrzebowanie człowieka na energię z pożywienia zależy od kilku powiązanych ze sobą czynników:

od masy ciała,

wieku,

aktywności fizycznej

klimatu

czynników środowiskowych

Indywidualne zapotrzebowanie na energię można wyliczyć za pomocą tego kalkulatora

Energię zapewniają organizmowi głównie węglowodany i tłuszcze, oraz w mniejszym stopniu białka. Zazwyczaj białko i aminokwasy nie są wykorzystywane przez organizm jako źródło energii. Dzieje się tak jedynie w przypadku niedoboru składników pokarmowych, występującego przy jednoczesnym wysokim zapotrzebowaniu organizmu na energię.[1]

Węglowodany – główne źródło energii dla organizmu


Węglowodany zwane także cukrami, są podstawowym źródłem energii niezbędnej do przeprowadzenia procesów życiowych zarówno u organizmów roślinnych jak i zwierzęcych. Są one najłatwiej dostępnym źródłem energii, którą organizmy żywe wykorzystują do utrzymywania stałej ciepłoty ciała, regulowania pracy narządów wewnętrznych czy do wykonywania pracy fizycznej.[2]

W organizmie człowieka, węglowodany przechowywane są w niewielkich ilościach w postaci glikogenu w wątrobie i mięśniach. W trakcie wysiłku, glikogen jest zużywany i razem z kwasami tłuszczowymi i glukozą krążącą we krwi, wykorzystywane są jako źródło energii dla mięśni. [2]

Węglowodany są wyjątkowo powszechne w przyrodzie, sama celuloza jeden z wielocukrów stanowi prawie 50% wszystkich związków organicznych w niej występujących. Występują zarówno w postaci łatwo i szybko wchłaniających się cukrów prostych, ale i w postaci węglowodanów złożonych, wymagających dłuższego trawienia, które uwalniają za to swoją energię, w o wiele dłuższej perspektywie czasowej. [2]

Ze względu na cechy węglowodanów związane z żywieniem człowieka; możemy je podzielić na dwie podstawowe grupy:

węglowodany przyswajalne przez organizm człowieka, trawione przez enzymy,

węglowodany nieprzyswajalne przez organizm, których enzymy strawić nie potrafią

W przypadku węglowodanów z grupy pierwszej, o ich przyswajalności decyduje stopień w jakim potrafią się one rozkładać do cukrów prostych.

Te nieprzyswajalne także są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Do węglowodanów tych zaliczamy m.in. błonnik i pektyny. [2]

Błonnik sprzyja namnażaniu się korzystnej flory bakteryjnej, która pełni rolę ochronną, gdyż wytwarza w organizmie człowieka, środowisko niekorzystne do życia, dla wielu gatunków drobnoustrojów, bakterii chorobotwórczych i grzybów. [3]

Tłuszcze- występowanie, zapotrzebowanie i klasyfikacja.

Innym bogatym źródłem energii dla organizmu są tłuszcze, lub inaczej lipidy. Są one obok węglowodanów, podstawową grupą składników pokarmowych, spełniającą w organizmie funkcję energetyczną. Jeden gram tłuszczu spalony przez organizm daje aż 9kcal energii.

Tłuszcze nie są jednak wykorzystywane jako źródło energii w organizmie, lecz jako materiał zapasowy, gdyż zamiana tłuszczu na energię, wymaga dużego wkładu energetycznego ze strony organizmu, a to po prostu się nie opłaca, gdy z węglowodany są dużo łatwiejsze w „utylizacji”

Zapasy tłuszczu w organizmie, chronią narządy wewnętrzne przed uciskiem, wstrząsami i urazami mechanicznymi, a tkanka tłuszczowa znajdująca się pod skórą stanowi izolację termiczną ustroju. Duże ilości lipidów zmagazynowane są w specjalnie do tego celu przeznaczonych komórkach tkanki tłuszczowej, która stanowi u człowieka około 17% masy jego ciężaru ciała. U dorosłego człowieka o wadze 70 kg zapas tłuszczu wynosi około 565 000 kJ zmagazynowanej energii. Jest to ilość, która spokojnie wystarczy na minimum miesiąc normalnej aktywności życiowej. [4]

Tłuszcze jadalne są pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego. W zasadzie, z nielicznymi wyjątkami, można powiedzieć, że tłuszcze spożywcze pochodzenia roślinnego mają konsystencję płynną, a tłuszcze spożywcze pochodzenia zwierzęcego mają konsystencję stałą.

Tłuszcze możemy podzielić na dwie grupy: proste i złożone

Lipidy proste w swojej budowie składają się tylko i wyłącznie z węgla wodoru i tlenu, natomiast w skład tłuszczów złożonych, wchodzą także inne związki, jak np. kwas fosforowy czy cukry

Tłuszcze omega 3 i ich rola w żywieniu


Podstawowym składnikiem, zarówno tłuszczów prostych jak i złożonych są kwasy tłuszczowe. Kwasy te mogą mieć pojedyncze wiązania pomiędzy atomami węgla i wtedy nazywane są nasyconymi kwasami tłuszczowymi, ale też mogą mieć jedno, dwa lub więcej wiązań podwójnych i wtedy nazywane są nienasyconymi kwasami tłuszczowymi. Kwasy te oznaczono symbolem omega ω i tak się je potocznie nazywa.[5]

Na wartość żywieniową produktów spożywczych istotny wpływ ma rodzaj zawartych w nich kwasów tłuszczowych. Organizm ludzki nie jest w stanie utworzyć wiązań nienasyconych, więc kwasy te nazwano niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi (NNKT) i muszą być one bezwzględnie dostarczone z pożywieniem. [5]

Zastąpienie nasyconych kwasów tłuszczowych przez nienasycone kwasy tłuszczowe, stanowi korzystną dla zdrowia modyfikację diety. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, stanowią bardzo ważny składnik zdrowego żywienia. Są one elementem budulcowym błon komórkowych, a ich szczególnie dużą ilość stwierdza się w błonie komórek nerwowych i siatkówki oka. Są również niezbędne do właściwego funkcjonowania między innymi mózgu, nerwów, oczu (wzroku), a także serca i układu odpornościowego.[6]

Nienasycone kwasy tłuszczowe odgrywają istotną rolę w transporcie i metabolizmie cholesterolu, powodując obniżenie jego stężenia w osoczu krwi, wykazują również działanie obniżające ciśnienie krwi.[6]

Głównym przedstawicielem nienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3, jest kwas alfa-linolenowy, określony jako niezbędny, gdyż organizm człowieka nie ma możliwości syntezowania go.[7]

Źródła kwasów omega 3

Kwas α-linolenowy (ALA)obok witaminy C i witaminy E jest jednym z najlepszych antyoksydantów. Chroni on organizm przed wolnymi rodnikami, szczególnie tymi, które powodują choroby neurologiczne, stany zapalne, czy choroby dróg oddechowych.

Podstawowym źródłem kwasu alfa-linolenowego w diecie są oleje roślinne, rzepakowy, lniany, sojowy. W popularnym oleju rzepakowym kwas alfa-linolenowy stanowi około 9% kwasów tłuszczowych. Szczególnie bogaty w kwas alfa-linolenowy jest natomiast olej lniany, w którym kwas ten stanowi prawie 57%.[7]

Unikatowym źródłem bogatym kwasy tłuszczowe omega-3 są również ryby, w szczególności ryby tłuste, takie jak makrela, śledź, łosoś.

Gatunek rybyZawartość omega 3 (g/100 g produktu)
Łosoś1,4-1,9
Śledź1,2-1,7
Makrela1,0-2,5
Pstrąg0,7-1,0
Tuńczyk w puszce0,7-1,0


Kwas linolenowy znajdziemy także w orzechach laskowych, i włoskich, pestkach winogron i dyni, kiełkach pszenicy, tofu, nasionach soi, i w zielonych liściastych warzywach.[7]

Z kwasu alfa linolowego syntetyzowany jest kwas DHA, który stanowi główny budulec układu nerwowego dziecka, oraz siatkówki oka. Reguluje również transport międzykomórkowy, oraz prawidłowe funkcjonowanie synaps mózgowych. Kwas ten bierze udział w procesach rozwoju mózgu, do których należy między innymi rozrastanie się wypustek neuronalnych, które odpowiadają za przewodzenie informacji, w komórkach. Niedobór DHA, lub jego upośledzony metabolizm, obniża zdolności poznawcze, przyczynia się do powstawania chorób psychicznych i neurodegeneracyjnych[7]

Bilbiografia.

1 M.Jarosz , „Normyżywienia…s28,29

2. https://ncez.pl/upload/czym-sa-we-glowodany.pdf

3.L Kozłowska „Rola błonnika pokarmowego w utrzymaniu prawidłowej pracy jelit”

4. http://biochigen.slam.katowice.pl/podrecznik/12.pdf str193

5. B.Bałasińska,M.Jank, G Kulasek,„Właściwości i rola wielonienasyconych kwasów tłuszczowych w utrzymaniu zdrowia ludzi i zwierząt” Życie Weterynaryjne•2010s.749,

6. A.Pluta, M.Budnik-Szymoniuk „Korzystny wpływ kwasów omega na rozwój dziecka”Zakład Pielęgniarstwa Społecznego Collegium Medicum w Bydgoszczy, Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Bydgoszczy,2016,s.542,

7.E Materac, Z Marczyński, K H.Bodek „Rola kwasów tłuszczowych omega- 3 i omega-6 w organizmie człowieka”BROMAT.CHEM.TOKSYKOL. –XLVI,2013,2,s226

Social Share Buttons and Icons powered by Ultimatelysocial